Liturgia Wspólnot

PDFDrukujEmail

Liturgia Wspólnot Jerozolimskich
Drodzy uczestnicy Liturgii Wspólnot Jerozolimskich. Pragniemy wprowadzić Was w ducha naszych zgromadzeń liturgicznych, by pełniej razem przeżywać naszą modlitwę. Oto kilka elementów potrzebnych do dobrego jej przeżywania.
Liturgia Wspólnot Jerozolimskich jest ta sama we wszystkich fundacjach. „Została nam dana” jak podkreśla to nasz założyciel br. Pierre-Marie Delfieux.
Nasza liturgia to oczywiście liturgia rzymsko-katolicka, której centrum stanowi Eucharystia. „Niech Eucharystia każdego dnia będzie szczytem Twojej nieustannej modlitwy” (Ks. Życia § 22).
EUCHARYSTIA
W naszych wspólnotach Eucharystia sprawowana jest w ciągu tygodnia raz dziennie wieczorem i połączona z nieszporami
Komunia św. jest udzielana pod dwoma postaciami chleba i wina. Jak przypomina Mszał rzymski precyzując, że cały Chrystus jest przyjmowany nawet pod jedną postacią, to dodaje również, że Komunia św. realizuje w sposób pełniejszy swój znak, kiedy jest spożywana pod dwoma postaciami.
Kościół zachęca do Komunii św. pod dwoma postaciami gdy jest taka możliwość, np. kiedy sprawowana jest „Msza św. konwentualna instytutu zakonnego” ,co dotyczy również naszych Eucharystii sprawowanych w kościołach nam powierzonych.
Oto sposób jej przyjmowania:
Bracia i siostry są szafarzami nadzwyczajnymi Komunii św. Dlatego po słowach „Oto Baranek Boży...” otaczają oni ołtarz i przy śpiewie „Ciało Chrystusa przyjmijcie”, „Krew Chrystusa przyjmijcie” otrzymują Święte Postacie. Tak jak to określa Mszał rzymski, kiedy proponuje: „gdy są obecni nadzwyczajni szafarze Komunii św. kapłan zwraca się do nich w słowach „Przyjmijcie Ciało Chrystusa” lub w innej formie”.
ADORACJA
Adoracja Najświętszego Sakramentu między oficjami i w nocy z czwartku na piątek przedłuża rzeczywistą obecność Jezusa Chrystusa pośród nas. Adoracja odbywa się w ciszy.
Po Eucharystii w czwartek ma miejsce procesja z Najświętszym Sakramentem przy śpiewie Błogosławieństw. W procesji niesiemy również ikonę na znak łączności z kościołami wschodnimi i Pismo św. w łączności ze wspólnotami protestanckimi.
Monstrancja nawiązuje kształtem do krzyża koptyjskiego. Łączymy się w ten sposób z pierwszymi mnichami którzy pochodzili z Egiptu.
LITURGIA GODZIN
Nasze wspólnoty chcąc żyć i modlić się w mieście, solidaryzując się z tymi, którzy tam mieszkają, śpiewają trzy oficja w ciągu dnia.
Modlitwa godzin jest wypełniona przede wszystkim przez śpiew psalmów. Mnich to ktoś, kto modli się psalmami. Ta modlitwa żydowska, odmawiana przez Chrystusa, wyraża wszystkie stany duszy, przechodząc od trwogi do radości. Śpiewamy psalmy w tłumaczeniu liturgicznym, natomiast układ poszczególnych psalmów jest wybrany przez naszą wspólnotę. Liturgia Wspólnot Jerozolimskich to liturgia mnisza i też dla tego śpiewana w chórze. I jest śpiewana przez dwie wspólnoty: braci i sióstr, na cztery głosy. Wielogłosowość jest odbiciem harmonii między mężczyznami i kobietami chcianej przez Boga od stworzenia świata i której chcemy być znakiem.
Liturgia kościoła katolickiego ma dwa źródła: judaistyczne i modlitwę Kościoła niepodzielonego. Nasza liturgia „oddycha”, zgodnie ze słowami papieża Jana Pawła II, „dwoma płucami”: wschodnim i zachodnim. Stąd  śpiewy, ikony, okadzenia, pokłony w liturgii, które pochodzą z tych dwóch skarbców Kościoła.
Liturgia przeplatana jest momentami ciszy, które pozwalają przyjąć w nas usłyszane Słowo Boże. Natomiast muzyka w czasie oficjów przez swoje piękno wznosi naszą modlitwę. Często towarzyszy ona medytacji Słowa Bożego, procesji z darami, dziękczynieniu po Komunii św. i zakończeniu Mszy świętej. Jutrznia jest poprzedzona tak jak Nieszpory przez długą wspólną modlitwę w ciszy, która wprowadza klimat skupienia i wyciszenia.
Modlitwę w ciszy  poprzedza wezwanie z Psalmu 51 i śpiew do Ducha Świętego.
Hymn do Ducha Świętego śpiewamy przed każdym oficjum chcąc oddać Duchowi Świętemu to szczególne miejsce „Przyjaciela i słodkiego Gościa duszy”, jak mówi hymn „Veni Creator”. Chcemy przez to też być w komunii z kościołami wschodnimi, które mają szczególne nabożeństwo do Ducha Świętego. Wspólnoty Jerozolimskie wybrały do swojej liturgii hymny do Ducha Świętego zarówno z tradycji zachodniej jak i wschodniej. I tak przed modlitwą poranną śpiewamy hymny z tradycji łacińskiej „Veni Creator” lub „Veni Sancte Spiritus”, przed modlitwą południową hymn bizantyjski „Królu Niebieski Pocieszycielu”, nieszpory rozpoczyna kompozycja współczesna której pierwsza zwrotka inspiruje się słowami św. Efrema a kolejne słowami proroka Izajasza i św. Pawła.
Jutrznia. To modlitwa poranna w jedności z tymi, którzy wstają i udają się do pracy jest modlitwą uwielbienia. Dziękujemy w niej Bogu za dar nowego dnia oraz wspominamy zmartwychwstanie Pana.
Oficjum w ciągu dnia  śpiewana w południe zbiera godziny mniejsze Tercję, Sekstę i Nonę w jednym oficjum. W czasie tej modlitwy czytamy wybrany fragment z tekstów duchowych. Po nim następuje pierwsze czytanie z dnia wraz z komentarzem brata lub siostry. Tak więc Słowo Boże czytane i komentowane dwa razy dziennie może w nas zamieszkiwać i nas wypełniać.
Nieszpory to modlitwa dziękczynna za dzień, który się kończy. Zgodnie ze słowami św. Bazylego „ na koniec dnia dziękuj Bogu za dobrodziejstwa otrzymane i za dobre czyny, które szczęśliwie zostały wypełnione”. To również godzina w której zapala się lampy, ważny zwyczaj w kulturze judaistycznej, któremu towarzyszył specjalny obrzęd. Pierwsze wspólnoty chrześcijańskie składały dziękczynienie za dar prawdziwej światłości, którą jest Jezus Chrystus.
Wspólnoty Jerozolimskie przyjęły obrzęd światła „Lucernarium” na początku Nieszporów po śpiewie do Ducha Świętego i hymnie. Składa się on z dwóch części: Okadzenia ołtarza, krzyża, ikon i całego zgromadzenia, któremu towarzyszy śpiew cytujący Psalm 140.2 i rytuału światła czyli zapalenia siedmioramiennego świecznika (menory) i świec na ołtarzu.
Jemu towarzyszy śpiew hymnu „Radosna światłości” o którym w IV w. św. Bazyli pisał, że jest starożytny. Podobny obrzęd, sprawowany w kościele Anastasis w Jerozolimie, został opisany przez Egerię ok. 380 r. Menora, świecznik siedmioramienny, była używana w liturgii żydowskiej Świątyni jerozolimskiej, jako symbol Obecności Bożej (Szekina,Chwała) w miejscu, które Bóg wybrał sobie, aby Jego Imię tam zamieszkiwało. Ten świecznik jest umieszczony obok ołtarza w naszym kościele, aby przypominać o jedności z naszymi „starszymi braćmi w wierze” (J.P.II).
Trisagion - to słowo greckie, które oznacza „Trzykroć Święty” . W tradycji kościoła oznacza hymn inspirujący się tekstem proroka Izajasza z rozdziału szóstego. Prorok widzi Serafinów wołających „ Święty, Święty, Święty jest Pan Zastępów”. Tradycja kościoła widziała w potrójnym wezwaniu odniesienie do  Trzech Osób boskich. Dla tego też Trisagion jest powtarzany trzy razy (dla uczczenia każdej Osoby boskiej), następnie śpiewana jest doksologia, po raz ostatni śpiewamy go by podkreślić jedność Trójcy świętej. Uroczysty Trisagion w liturgii kościoła rzymskiego jest wykonywany uroczyście w Wielki Piątek. Jest on też znany przesz modlitwę Koronki Bożego Miłosierdzia świętej siostry Faustyny. Wspólnoty Jerozolimskie wybrały tę aklamację by towarzyszyła każdej liturgii.
Gest pokłonu, czcząc ikony, śpiewając Trisagion, nasze wspólnoty przyjęły go z liturgii Kościoła Wschodniego. Ten gest pokutny, czynimy go dotykając ziemi prawą ręką a następnie kreślimy znak krzyża. Wyraża on także śmierć i zmartwychwstanie, które chcemy przeżywać naśladując Chrystusa. Ważne jest dla nas, by ciało, które jest świątynią Ducha Świętego również uczestniczyło w modlitwie. Postawa stojąca, jak pokazują wielokrotnie teksty Ewangelii przytaczając słowa Jezusa „...kiedy stajecie do modlitwy”, została przyjęta przez pierwsze wspólnoty chrześcijańskie. Wyraża ona szacunek, jest postawą wielkanocną, paschalną. Ma również znaczenie eschatologiczne. To postawa tych, którzy oczekują powtórnego przyjścia Chrystusa. Dlatego wspólnoty śpiewają  swoje oficja w postawie stojącej, zwrócone w kierunku ołtarza, który jest symbolem Chrystusa. Stąd też inne gesty towarzyszące naszej modlitwie jak np. gest wzniesionych rąk podczas modlitwy „Ojcze nasz” czy podczas Lucernarium kiedy śpiewamy :
„Niech modlitwa moja wzniesie się jak kadzidło przed Tobą a podniesienie rąk moich jak ofiara wieczorna”.

Drodzy Uczestnicy Liturgii Wspólnot Jerozolimskich, pragniemy wprowadzić Was w ducha naszych zgromadzeń liturgicznych, by pełniej i głębiej przeżywać naszą wspólną modlitwę. Oto kilka niezbędnych informacji potrzebnych do jej głębszego poznania.

 

Liturgia Wspólnot Jerozolimskich jest taka sama we wszystkich naszych klasztorach. Została nam dana jak podkreśla  nasz założycie Pierre-Marie Deflieux. Nasza liturgia jest sprawowana w rycie Kościoła rzymsko-katolickiego, a centrum tej liturgii stanowi Eucharystia: Niech Eucharystia każdego dnia będzie szczytem Twojej nieustannej modlitwy [Księga Życia Jeruzalem §22].

 

EUCHARYSTIA 

W naszych Wspólnotach jest sprawowana raz dziennie – wieczorem i połączona  z Nieszporami – wieczorną modlitwą Kościoła.

 

Komunia Święta jest udzielana pod dwiema postaciami, chleba i wina. Jak przypomina Mszał Rzymski Komunia Święta realizuje w sposób pełniejszy swój znak, kiedy przyjmowana jest pod dwiema postaciami. Kościół więc zachęca do przyjmowania komunii Świętej pod dwiema postaciami , gdy jest taka możliwość, na przykład, gdy sprawowana jest Msza święta konwentualna instytutu zakonnego – dotyczy to więc również naszych Eucharystii sprawowanych w kościołach powierzonych Wspólnotom Jerozolimskim. Sposób przyjmowania Komunii Świętej : bracia i siostry są nadzwyczajnymi szafarzami Komunii Świętej, dlatego po słowach Oto Baranek Boży... otaczają oni ołtarz i przy śpiewie Cało Chrystusowe przyjmijcie... , Krew Chrystusową przyjmijcie... otrzymują Święte Postacie.  Wierni zaś podchodzą do miejsc, z których rozdawana jest Komunia Święta, przyjmując najpierw Ciało Pańskie „na rękę, lub do ust”, potem spożywają Krew Pańską z kielichów podawanych przez braci kapłanów, lub siostrę.

 

ADORACJA 

Adoracja Najświętszego Sakramentu między Oficjami oraz w nocy z czwartku na piątek przedłuża rzeczywistą obecność Jezusa Chrystusa pośród nas.

 

Adoracja odbywa się w ciszy. We czwartek po Eucharystii ma miejsce procesja z Najświętszym Sakramentem przy śpiewie Ośmiu błogosławieństw. W procesji niesiemy również ikonę na znak łączności z Kościołami wschodnimi i Pismo Święte w łączności ze wspólnotami protestanckimi. Monstrancja nawiązuje swoim kształtem do krzyża koptyjskiego. Łączymy się w ten sposób z krajem Egipskim i Kościołami Koptyjskimi – ojczyzną pierwszych mnichów. Ojciec Pierre-Marie wybrał krzyż koptyjski także, gdyż chciał by monstrancja była prosta i skromna, tak, byśmy kontemplowali Jezusa w Najświętszym Sakramencie, a nie dzieło sztuki złotniczej. Co często się zdarza, gdy monstrancje są ozdobne i bogate.

 

LITURGIA GODZIN 

Chcąc żyć i modlić się w mieście, solidaryzując się z tymi, którzy w nim mieszkają, nasze Wspólnoty śpiewają trzy Oficja w ciągu dnia. Liturgia godzin jest przede wszystkim wypełniona śpiewem psalmów. Mnich, mniszka to ktoś kto modli się psalmami. Te modlitwy, które odmawiał również Chrystus wyrażają wszystkie stany duszy, przechodząc od trwogi do radości.

 

Śpiewamy psalmy w polskim tłumaczeniu liturgicznym, natomiast układ poszczególnych psalmów jest wybrany przez naszą Wspólnotę. Liturgia Wspólnot Jerozolimskich to liturgia monastyczna  a śpiewana jest przez obie wspólnoty: braci i sióstr, na cztery głosy. Ta właśnie wielogłosowość jest odbiciem harmonii między mężczyznami i kobietami, chcianej przez Boga od stworzenia świata, i której chcemy być znakiem. Liturgia Kościoła Katolickiego na dwa źródła: judaistyczno-synagogalne oraz modlitwę Kościoła niepodzielonego. Nasza liturgia oddycha , zgodnie ze słowami Jana Pawła II  dwoma płucami: wschodnim i zachodnim. Stąd śpiewy, ikony, okadzenia, pokłony – wszystko to pochodzi z obu, jakże bogatych skarbców Kościoła. Liturgia jest przeplatana momentami ciszy, które pozwalają przyjąć w nas usłyszane Słowo Boże. Natomiast muzyka przez swoje piękno uwzniośla  naszą modlitwę. Często towarzyszy ona medytacji nad Słowem Bożym, procesji z darami, uwielbieniu po Komunii Świętej oraz  zakończeniu Mszy Świętej. Długa, wspólna modlitwa w ciszy wprowadza nas w klimat skupienia i wyciszenia a poprzedza ona Jutrznię i Nieszpory. Poranną modlitwę w ciszy poprzedza wezwanie Panie otwórz wargi moje.. z psalmu 51 i śpiew do Ducha Świętego. Hymn do Ducha Świętego śpiewany jest przed każdym Oficjum zapraszając do naszej modlitwy Przyjaciela i słodkiego Gościa duszy jak mówi łaciński hymn Verni Creator. Podkreślamy przez to szczególne nabożeństwo do Ducha Świętego, tak charakterystyczne dla Kościołów wschodnich. Wspólnoty Jerozolimskie przyjęły do swojej liturgii hymny zarówno z tradycji wschodniej jak i zachodniej. I tak przed Jutrznią śpiewamy hymny łacińskie: Veni Creator lub Veni Sancte Spiritus, przed Modlitwą południową bizantyjski hymn Królu Niebieski, Pocieszycielu, Nieszpory zaś rozpoczyna hymn współczesny, zainspirowany słowami św. Efrema, fragmentem proroctwa Izajasza i tekstów świętego Pawła.

 

Jutrznia to modlitwa poranna, za tych, i w jedności z tymi, którzy wstają i udają się do pracy. Jest to modlitwa uwielbienia gdzie dziękujemy Bogu  za dar nowego dnia oraz szczególnie wspominamy Zmartwychwstanie Pana (niedzielna Jutrznia to tzw. Oficjum Zmartwychwstania)

 

Oficjum południowe zbiera dawniejsze godziny kanoniczne (Tercję, Skestę i Nonę) w jedną modlitwę, w czasie której oprócz śpiewu psalmów słuchamy fragmenty czytań z tekstów duchowych, czytania liturgiczne z dnia – jak i komentarz do nich brata  lub siostry. W ten sposób pozwalamy Słowu Bożemu zamieszkiwać, wypełniać i przemieniać nas samych.

 

Nieszpory to modlitwa dziękczynna za dzień zbliżający się już do zmierzchu (łac. vesper – zmierzch). Zgodnie ze słowami świętego Bazylego Wielkiego: na koniec dnia dziękuj Bogu za dobrodziejstwa otrzymane  i za dobre czyny, które szczęśliwie zostały wypełnione. Niegdyś w tym momencie dnia zapalano lampy,  w kulturze judeochrześcijańskiej towarzyszył  temu specjalny obrzęd. Pierwsze wspólnoty chrześcijańskie składały dziękczynienie za dar prawdziwej światłości, którą jest Jezus Chrystus. Dlatego też Wspólnoty Jerozolimskie przyjęły obrzęd światła Lucernarium na początku Nieszporów po śpiewie do Ducha Świętego  i hymnie. Sam obrzęd składa się z dwóch rytów: okadzenia (krzyża, ołtarza, ikon i całego zgromadzenia), któremu towarzyszy śpiew fragmentu psalmu 140 Panie wołam do Ciebie wysłuchaj mnie oraz właściwy ryt zapalania światła – siedmioramiennego świecznika - Menory, jak i świec na ołtarzu. Obrzędowi Lucernanrium towarzyszy śpiew hymnu Radosna Światłości, o którym święty Bazyli Wielki już w IV wieku pisał, że jest starożytny. Podobny obrzęd został opisany przez Egerię ( mniszkę-pątniczkę z IV wieku) a sprawowano go w Bazylice Zmartwychwstania Pańskiego w Jerozolimie – Anastasis. Menora, świecznik siedmioramienny, była używana przy sprawowaniu kultu w żydowskiej Świątyni Jerozolimskiej, jako symbol obecności Bożej w miejscu, które Bóg wybrał sobie jako miejsce swojego szczególnego zamieszkania. Świecznik ten umieszczony obok ołtarza przypomina nam o jedności z naszymi starszymi braćmi w wierze (Jan Paweł II). Trisagion - to greckie słowo oznaczające Trzykroć Święty, oznaczające hymn zainspirowany tekstem z księgi proroka Izajasza z rozdziału szóstego, gdzie prorok widzi Serafinów wołających  Święty, Święty, Święty jest Pan Zastępów (Iz 6, 2-3). Tradycja Kościoła widziała w tym potrójnym wezwaniu odniesienie do Trzech Osób Boskich Trójcy Świętej. Z tego też powodu, w naszej liturgii Trisagion jest powtarzany trzy razy dla uczczenia każdej Osoby Boskiej, następnie śpiewana jest doksologia Chwała Ojcu, i Synowi, i Duchowi Świętemu po niej zaś po raz ostatni śpiewamy Trisagion by podkreślić jedność Osób Trójcy Świętej. Ta typowo wschodnia modlitwa jest także używana  od bardzo dawna w liturgii Wielkiego Piątku w tzw. Improperiach a ostatnio zalecana przez Kościół w Koronce do Miłosierdzia Bożego według św. Faustyny Kowalskiej. Trisagion towarzyszy więc wszystkim trzem modlitwom w naszych Wspólnotach. Gest pokłonu wykonuje się czcząc ikony, śpiewając Trisagion. Wspólnoty Jerozolimskie przejęły go z liturgii Kościoła wschodniego. Ten gest pokutny czynimy dotykając ziemi prawą ręką a następnie kreślimy znak Krzyża Świętego. Gest ten wyraża śmierć i Zmartwychwstanie Chrystusa, w które chcemy się zagłębiać. Ważne jest, by ciało, które jest świątynią Ducha Świętego aktywnie uczestniczyło w naszej modlitwie. Postawa stojąca została przejęta przez pierwsze wspólnoty chrześcijańskie, wyraża ona szacunek wobec Osoby, przed którą stoimy. Jest to też postawa paschalna i posiada głębokie znaczenie eschatologiczne – jest to postawa tych, którzy oczekują powtórnego przyjścia Chrystusa. Z tego też powodu nasze Wspólnoty śpiewają wszystkie modlitwy w postawie stojącej, wszyscy zwróceni w kierunku ołtarza – bardzo ważnego symbolu Chrystusa. Innym gestem towarzyszącym naszym modlitwom jest podniesienie rąk podczas Ojcze nasz czy Lucernarium kiedy śpiewamy: 

 

"Niech modlitwa moja wzniesie się jak kadzidło przed Tobą Podniesienie rąk moich, jak ofiara wieczorna."